گرماي بي‌سابقه چند روز اخير تالاب‌ها و رودخانه‌هاي کشور را غافلگير کرد. منابع حياتي يکي پس از ديگري تبخير مي‌شوند و تنها رده پاي آنهاست که به جا مي‌ماند

افزايش ناگهاني دماي هوا و گرماي بي سابقه روزهاي گذشته، برخي از نقاط دنيا از جمله مردم کشور ما را نيز غافلگير کرد. اين بار تابستان با گرماي بيشتري نسبت به سال گذشته ظاهر شد. به طوري که بسياري از برنامه‌ريزي‌هاي تابستاني را نه تنها تغيير داد بلکه باعث اتخاذ تصميمات جديد از جمله تعطيلي اجباري سازمان‌هاي دولتي شد.
به گفته برخي مسئولان، افزايش ناگهاني دما حتي باعث شد روند مصرف انرژي به يک‌باره در بيشتر استان‌هاي کشور افزايش يابد و نگراني آمدن فشار به نيروگاه‌ها آن هم بيشتر از توان و ظرفيتشان، به ساير دغدغه‌ها افزوده شود.
افزايش نگراني مردم روسيه با افزايش گرما
موج گسترده گرما در روزهاي اخير روسيه را که معمولاً جزء کشورهاي سردسير محسوب مي‌شود نيز فراگرفته است.
به گزارش شبکه تلويزيوني روسيااليوم در حالي که خانه‌هاي مردم روسيه به دليل شرايط ويژه آب وهوايي کشورشان، مجهز به سيستم‌هاي گرمازاست، از گرماي طاقت‌فرسا غافلگير شدند و باعث شده به رودخانه‌ها و پارک‌ها هجوم ببرند.
از آنجايي که کشور ما از نظر جغرافيايي ويژ‌گي‌هاي خاصي دارد از لحاظ اقليمي نيز بسيار متفاوت است. اما اين‌روزها گرماي بي‌سابقه و افزايش دما حتي استان‌هاي شمالي و مناطق سردسير را بي‌نصيب نگذاشت.
ايران به دليل قرار گرفتن در کمربند خشک جهان از بارندگي و آب‌هاي چندان غني برخوردار نيست؛ بنابراين يکي از دغدغه‌هاي مسئولان، مشکل کم آبي است. اين که ميزان بارندگي‌ها افزايش يا کاهش يافته است، در تصميمات مسئولان کشور بسيار حائز اهميت است.
به اين ترتيب با انجام برنامه‌ مطالعاتي 10 رودخانه کشور توسط سازمان محيط زيست و بررسي منابع آلوده‌کننده رودخانه، نشان مي‌دهد حفظ منابع و ذخاير آبي کشور در اولويت قرار گرفته است.

اين‌روزها افزايش گرماي بي‌سابقه باعث شده تا موج نگراني به موازات موج گرما بيشتر نقاط کشور را در بر گيرد. خشک شدن تالاب‌ها و رودخانه به کابوسي تبديل شده است، که ترسيم آن در ذهن حتي براي چند ثانيه‌اي، عرق ترس و نگراني را بر روي پيشاني حک مي‌‌کند.
گرماي هوا تالاب‌هاي فارس را به نقطه بحراني رساند
يکي از تالاب‌هاي استان فارس، "پريشان " است. دور تا دور اين درياچه را کوه‌ها احاطه کرد‌ه‌اند و يکي از زيباترين درياچه‌هاي آب شيرين کشور است که به دليل قرار گرفتن در کنار کوه‌هاي جنگلي و همچنين پوشش گياهي وسيعي که در حاشيه آن روييده، زيبايي شگفت انگيزي به خود گرفته است. ضمن اين‌که گونه‌هاي مختلفي از پرندگان را در خود جاي داده است. اما اين روزها با آغاز فصل گرما، فصل مرگ اين تالاب نيز فرار رسيده است. چند قطره باقي مانده آب نيز در گلوي اين تالاب خشک شده و در يک قدمي نابودي قرار دارد.
محمد ظهرابي معاون محيط طبيعي اداره محيط زيست استان فارس در گفت‌‌وگو با خبرنگار جامعه فارس، ضمن ابراز نگراني از روند افزايش گرما در بيشتر استان‌ها در‌اين‌باره مي‌گويد: به دليل افزايش دما و تبخير آب، تالاب‌هاي استان فارس وضعيت بحراني دارند.
وي در ادامه اهميت تالاب پريشان را يادآور مي‌شود و مي‌افزايد: هر چند که از سال‌هاي پيش تالاب پريشان با مشکل کم آبي مواجه بود اما با توجه به گرماي اخير آب درياچه تبخير شده و بالاي 95 درصد تالاب خشک شده است.
سرعت ذوب يخچال‌هاي دنا قابل مقايسه با گذشته نيست
سلسله کوه‌هايي انباشته از برف مي‌تواند آب‌ و هواي کشور را تحت تأثير خود قرار دهد اما زماني که گرماي سوزان برف‌هاي سفيد نوک کوه‌ها و قله‌ها را مي‌شويد، ترس از خشکسالي رودها و درياچه‌ها را دوچندان مي‌کند.
استان کهگيلويه و بويراحمد منطقه ناهمواري است. حدود سه چهارم مساحت منطقه از ارتفاعات و تپه ماهورها تشکيل شده است. دشت‌ها تنها يک چهارم مساحت را تشکيل مي‌دهند.
بلندترين نقطه در اين استان قله دنا واقع در شهرستان دنا با ارتفاع 4هزار و 409 متر است.
کوه هاي اين استان از رشته کوه‌هاي زاگرس به شمار مي‌روند که در شمال با داشتن يخچال‌هاي طبيعي سرچشمه رودهاي پرآب هستند.
جليل بادام فيروز، مدير کل اداره محيط زيست استان کهگيلويه و بوير احمد در حالي که از افزايش بي‌سابقه دماي هوا طي چند روز اخير ابراز نگراني مي‌کند، مي‌گويد: دنا و يخچال‌هاي آن که در تأمين آب منطقه و هواي استان مؤثر بوده‌اند، اين‌روزها لحظه لحظه آب مي‌شوند.
وي در اين‌باره مي‌افزايد: نمي‌توانيم به طور دقيق بگوييم که چند درصد از يخچال‌هاي دنا آب شده است ولي در مجموع روند ذوب شدن يخچال‌هاي سال جاري قابل مقايسه با سال گذشته نيست.
يکي از ديگر مناطقي که از افزايش گرما بي‌نصيب نمانده است، درياچه اروميه است.
اين درياچه در شمال غربي ايران و طبق آخرين تقسيمات کشوري، بين دو استان آذربايجان شرقي و آذربايجان غربي تقسيم شده ‌است.
درياچه اروميه، بزرگ‌ترين درياچه داخلي ايران و دومين درياچه آب‌شور دنيا است و عمدتاً از رودخانه‌هاي زرينه‌رود، سيمينه‌رود، باراندوز، شهرچاي، نازلو و زولا تغذيه مي‌شود.

کم آب شدن درياچه اروميه اين روزها به يکي از موضوعات مهم تبديل شده است، در جلسات متعدد مسئولان سازمان محيط زيست همواره مطرح مي‌شود.
درياچه اروميه جان مي‌دهد
حسن عباس نژاد، مدير کل محيط زيست آذربايجان غربي، در گفت‌‌وگو با خبرنگار فارس درباره آخرين وضعيت درياچه اروميه مي‌‌گويد: در پي افزايش دما، ميزان تبخير آب درياچه اروميه نيز افزايش يافته است.
وي با اشاره به اين‌ که 21 رودخانه فصلي و دائمي ورودي آب درياچه اروميه را تشکيل مي‌دهند، در اين‌باره مي‌افزايد: در استان آذربايجان ورودي آب رودخانه‌ها به درياچه شديداً افت کرده است.
مدير کل محيط زيست آذربايجان غربي با اشاره به افزايش دماي هوا، تأکيد مي‌کند: ورودي آب رودخانه‌ها به درياچه صفر شده است.
گرماي بي‌سابقه 25 سانتي‌متر آب درياچه اروميه را تبخير کرد
عباس‌نژاد در ادامه مي‌گويد: در مقايسه با 2 ماه گذشته و با توجه به افزايش گرما 25 سانتي‌متر آب درياچه اروميه تبخير شده است.
به گفته عباس‌نژاد بخشي از تبخير آب درياچه اروميه با توجه به آغاز فصل تابستان طبيعي است.
وي مي‌افزايد: پيش‌بيني مي‌‌کنيم با توجه به شرايط کنوني و پس‌روي آب، درياچه اروميه در آينده با وضعيت نامناسبي مواجه شود.
مدير کل اداره محيط زيست آذربايجان غربي در زمينه حيات وحش موجود در جزاير درياچه اروميه تصريح مي‌کند: با توجه به برنامه‌ريزي‌هايي که انجام شده بود پيش‌بيني افزايش تبخير همراه با افزايش گرما را کرده‌ بوديم؛ بنابراين از ماه‌هاي قبل نسبت به تکميل ظرفيت آب‌انبارها و تأمين علوفه اقدام کرديم و خوشبختانه از نظر تغذيه حيات وحش مشکلي نداريم.
پيش‌بيني کاهش 60 سانتي‌متري آب درياچه اروميه تا اواخر شهريور
وي در ادامه با اشاره به اين‌که 52 درصد از آب درياچه توسط رودخانه‌هاي سيمينه‌رود و زرينه‌رود تأمين مي‌شود، مي‌گويد: در حال حاضر وضعيت اين رودخانه‌ها با توجه به برداشت‌هايي که از رودخانه مي شود مناسب نيست و ورودي آب به درياچه صفر است.
مدير کل اداره محيط زيست آذربايجان غربي با پيش‌بيني‌ وضعيت درياچه اروميه مي‌افزايد: با توجه به اين‌که در عرض 2 ماه گذشته 25 سانتي متر آب درياچه اروميه تبخير شده است، پيش‌بيني مي‌شود تا اواخر تابستان بيش از 60 سانتي‌متر از آب درياچه با توجه به شدت دما تبخير شود.
موج نگراني از خشک شدن هامون
هامون نيز اين‌روزها با تجربه دماي 49 درجه سانتيگراد از گرماي بي‌سابقه اين‌روزها در امان نمانده است. اين در حالي است که نه تنها گرماي هوا بلکه وزش بادهاي 120 روزه سيستان نگراني‌ها را در اين استان چند برابر کرده است.
در حالي که کارشناسان پس از بررسي اعلام کردند که "هامون " به 10 ميليارد متر مکعب آب نياز دارد، اين تالاب طي گرماي اخير و افزايش تبخير آب، در يک قدمي بحران رسيده است.
خسارات ناشي از افزايش دما هنوز مشخص نيست
علي محمد شاعري قائم مقام سازمان محيط زيست، نيز در گفت‌ وگو با خبرنگار فارس،‌ در پاسخ به اين پرسش که آيا گزارشي از خسارات ناشي از افزايش گرما تهيه شده است يا خير؟ مي‌گويد: با توجه به اين‌که روند افزايش گرما و تدوام آن مي‌تواند در محيط زيست اثرگذار باشد، از تمام مديران استان‌ها خواسته‌ايم گزارشي را درباره وضعيت محيط زيست تهيه کنند.

وي تأکيد مي‌کند: در حال تنظيم گزارشات هستيم، پس از جمع بندي نتايج را اعلام مي‌‌کنيم.
شاعري مي‌افزايد: افزايش دما باعث آتش‌سوزي در عرصه‌هايي که داراي پوشش گياهي و جنگلي هستند مي‌شود و ممکن است از سوي ديگر موجب تلفات حيات وحش هم شود؛ بنابراين اگر خسارتي وارد آمده باشد منعکس خواهيم کرد.
هر چند که گرما به نسبت روزهاي گذشته کاهش يافته است اما اثرات آن بر تن تلاب‌ها و درياچه‌ها براي مدت‌ها باقي خواهد ماند. با توجه به پيش‌بيني مسئولان سازمان هواشناسي مبني بر افزايش بارندگي‌ها در پاييز و زمستاني که پيش رو داريم، تنها مي‌توان اميدوار بود که با آهنگ باران بار ديگر تالاب‌ها و درياچه‌هاي خشکيده، جان تازه بگيرند