حفظ طبيعت و منابع طبيعي همواره يکي از دغدغه هاي علاقه مندان به محيط زيست و حفاظت آن، در قالب شکل‌گيري مناطق حفاظت شده نتيجه مطالعات و برنامه‌ريزي‌هاي زيست محيطي در طي قرن حاضر بوده است.
مديرکل حفاظت محيط زيست قم از ايجاد شرايط مناسب جهت بازگشت پلنگ و ديگر جانوران وحشي به منطقه پلنگ دره قم خبر داد

مناطق حفاظت شده مناطقي هستند که از نظر حفاظت داراي ارزش راهبردي بوده و به منظور حراست، ترميم و احياي حيات جانوري و جلوگيري از انهدام تدريجي آنها انتخاب مي‌شوند. به علاوه امروزه برنامه ريزي‌هاي مدون، دقيق و گسترده‌اي جهت افزايش کاربري مناطق حفاظت شده در راستاي توسعه پايدار صورت مي‌گيرد چرا که محيط زيست بستر توسعه پايدار است.

از اين ميان منطقه حفاظت شده پلنگ دره با وسعتي در حدود 32 هزار هکتار و در موقعيت جغرافيايي جنوب و جنوب غربي استان قم و در کيلومتر 45 حاشيه جاده سلفچگان – اصفهان از نظر تنوع گياهي و جانوري، منابع آبي، مرتع، تفرج و ... حائز اهميت فراواني است.

مدير کل حفاظت محيط زيست استان قم در گفتگو با خبرنگار مهر در خصوص معرفي و وجه تسميه اين منطقه اظهار داشت: وجه تسميه اين منطقه به دليل وجود فراوان پلنگ در آن بوده که در حقيقت استان قم و به خصوص منطقه پلنگ دره در گذشته زيستگاه آنها به شمار مي‌رفته است.

عليرضا نجيمي اضافه کرد: يوزپلنگ و گورخر آسيايي نيز از ديگر پستانداراني هستند که روزگاري در اين منطقه به وفور زيست مي‌کردند ولي در چند سال اخير تنها به صورت موردي پلنگ در اين منطقه ديده شده که بعضا از مناطق ديگر به اين منطقه آمده است و در حال حاضر توسط اداره کل حفاظت محيط زيست استان دوربين‌هايي در قسمت‌هاي مختلف منطقه نصب کرده تا از رويت و تعداد اين گونه پستاندار اطلاعاتي را ثبت و ضبط کند.

وي در ادامه وجود نقوش سنگي و دست کنده‌هاي تاريخي با قدمت چند هزار ساله از گونه‌هاي مختلف به خصوص بزهاي کوهي در اين منطقه را نشان از تاريخ کهن و اکوسيستم غني آن دانست و گفت: اين نقوش در منطقه بسيار فراوان بوده و در مواردي حاوي گونه‌هايي است که سال‌هاست ديگر در اين نواحي ديده نشده‌اند.

نجيمي با بيان اينکه اين منطقه از دير باز مورد توجه شکارچيان به خصوص شکارچيان پلنگ و آهو بوده است، معرفي پلنگ دره به عنوان منطقه شکار ممنوع در سال 75 و سپس منطقه حفاظت شده در سال 88 را گامي موثر در جهت حفظ و احياي دوباره شرايط مساعد زيستي براي زندگي انواع وحوش دانست و افزود: امسال با راه اندازي پاسگاه محيط باني ديگري در منطقه پلنگ دره، بحث رسيدگي حفاظت دقيق تر و احياء زيستگاه منطقه پلنگ دره به صورت جدي‌تري مطرح و در حال پيگيري است تا انشاء الله با فراهم شدن شرايط زيستگاهي بتوانيم دوباره پلنگ و گونه‌هاي جانوري ديگري که روزگاري در اين منطقه زيست مي‌کردند را به پلنگ دره باز گردانيم.


مدير کل حفاظت محيط زيست قم در خصوص گونه‌هاي مختلف جانوري در منطقه حفاظت شده پلنگ دره بيان داشت: اين منطقه به دليل وجود ارتفاعات، پوشش گياهي مناسب مرتعي و درختچه‌اي، وجود چشمه ساران جهت تأمين آب مورد نياز حيات وحش، شرايط مناسبي براي زندگي انواع وحوش فراهم کرده است که بر اساس مطالعات انجام شده تعداد 21 گونه پستاندار، 52 گونه پرنده، 13 گونه خزنده و 2 گونه دوزيست در اين منطقه شناسايي شده است که از حدود 21 گونه پستاندار شناسايي شده در منطقه، مي‌توان به گونه‌هايي نظير کل و بز، قوچ و ميش، گربه وحشي، گراز، گرگ، خرگوش، روباه، کفتار، شغال، انواع خارپشت و خفاش، تشي و احتمالا پلنگ اشاره کرد.

وي در ادامه راسته شاهين سانان را از مهمترين پرندگان شکاري روز پرواز و جغد کوچک را از جمله پرندگان شکاري شب پرواز منطقه عنوان کرد و در خصوص انواع پرندگان موجود در منطقه گفت: تيهو، بلدرچين، کبک، باقرقره شکم سياه، زنبور خور، سبزقبا، انواع چکاوک، سار، پرستو، توکاي سياه، عقاب طلايي، شاهين، انواع سهره و ... تنها گونه‌هايي از 52 گونه پرنده شناسايي شده در منطقه هستند.

نجيمي با بيان اينکه مهم‌ترين فاکتور حياتي يک اکوسيستم پوشش گياهي آن است و گياهان به عنوان اصلي‌ترين بخش زنجيره‌اي يک اکوسيستم ، نقش زيادي در تنوع حيات وحش منطقه دارد ، ابراز داشت: در منطقه حفاظت شده پلنگ دره 420 گونه گياهي شناسايي شده که 25 درصد آنها داراي ارزش دارويي و صنعتي است و از اين ميان تيره‌هاي شب بو با 44 گونه، نعناعيان با 33 گونه و گون‌ها با 30 گونه از اهميت ويژه‌اي برخوردارند.

وي دراين خصوص اضافه کرد: از مهم ترين گياهان منطقه پلنگ دره مي‌توان به لاله زرد، انواع زنبق‌ها، باريجه، گل حسرت، ريواس، کاسني، گل ختمي، آويشن، مريم گلي، خاکشير، شيرين بيان، بومادران، گز، انواع بادام کوهي و انواع مختلفي از گرامينه‌ها اشاره کرد.

مدير کل حفاظت محيط زيست قم به وجود انواع خرندگان در منطقه اشاره کرد و بيان داشت: مار شتري، تير مار، افعي شاخدار ايراني‌، بزمجه بياباني، سوسمار مار چشم، لاک پشت و ... از جمله 13 گونه خزنده شناخته شده در منطقه و قورباغه مردابي و وزغ سبز از جمله دوزيستان منطقه به شمار مي‌روند.

نجيمي همچنين وجود رودخانه قمرود در بخش جنوب شرقي منطقه که از فاصله 1500 متري آن مي‌گذرد و وجود چشمه ساران فراوان را بسترزيست انواع مختلف آبزيان دانست و گفت: گونه‌هايي نظيرماهي سفيد رودخانه‌اي، کولي رودخانه‌اي وسياه ماهي و ... نيز در اين منطقه يافت مي‌شوند